Pagpalambo ug usa ka National Watershed Database (NWD)

Ang tubig usa ka kapanguhaan nga mahimong makahiusa, sa kulturanhon ug pisikal nga bahin. Ang tubig gigamit sa nagkadaiyang kultura sa pagpaanod sa mga nakuhang produkto gikan sa lasang ug gigamit usab nga tuburan sa kinabuhi nga gikatingalahan ug giampuan. Ang tubig nag-agas sa tibuok palibot ug nagbilin sa mga dili masaypan nga mga timailhan, nagpalutaw sa daghang kapanguhaan nga mineralis ug tungod niini ang tubig naghulagway sa nagkadaiyang pamaagi sa paggamit sa yuta nga iyang giagian. Ang pagsusi sa kalidad sa tubig didto sa dapit diin duha ka suba nanagtagbo makahatag sa gidaghanun sa nabanlas nga butang nga maanod ngadto sa ubos, sa mga kemikal nga nadawat niini samtang nagdagan ang sulog, sa mga kinabugi nga iyang masuportahan.

A recent remote sensing image can be used to update land use maps and management transects to achieve greater coherence between mapping datasets and actual land use for further planning

Ang pagdumala sa tubig-saluran naninguha sa paggamit niining naghiusang baruganan aron pagsuta sa mga pamaagi sa paggamit sa yuta nga maalamon ug mahimo dunganon paggamit nga dili makadaut sa tubig aron masiguro nga ang mga naggamit ug tubig sa ubos sa tubig-saluran makadawat sa labing maayo nga kaayuhan sama sa tubig-ilimnon, patubig, ug gigikanan sa pagkaon. Ang Pilipinas matag karon ug unya makasinati sa dugay ug kusog nga pag-ulan sa panahon nga tingbagyo. Apan kining kahimtang nadugangan sa kalisud tungod ang ansud nahimutang sa “talirungan sa kalayo” ug tungod niini nakasinati ug kanunay nga paglinog. Tungod sa dugay nga pagpamutol sa kahoy nga nagpaubos sa lasang ngadto sa 15% na lamang, ang pagsiguro nga mapanalipdan ang mga tubig-saluran mahinungdanong hisgustanan nga nag-atubang sa daghang mga katilingban ug pangagamhanan. Ang gidangatan sa mga dautang pamaagi sa pagdumala niadtong miaging panahon nagtukmod sa katawhan ngadto sa kamatayon tungod sa pagkunhod sa yuta ug pagbaha sulod sa 7000 ka mga isla samtang ang uban dako ug panginahanglan alang sa igong tubig nga mainom.

Ang mga hisgutanan kabahin sa pagdumala sa tubig-saluran dugay na nga kabahin sa paglihok sa ESSC tungod kay kini nasinati sa tanang mga dapit nga ilang gilihukan ug ang pagkunhod sa kalidad sa tubig-saluran dako nga suliran sa daghang mga katilingban. Sa Pilipinas ang lokal nga pangagamhanan gimanduan sa maalamong pagdumala sa ilang tubig-saluran pinaagi sa paghimo ug mga plano sa pagdumala sa gamit sa yuta ug pagsiguro nga ang tubig nga gikinahanglan sa munisipyo ug nasud napanalipdan isip tinakdang mga delikadong tubig-saluran. Apan ang maayong pagtubag ug pagkaepektibo sa bisan unsang plano sa pagdumala nagsalig sa pagkatukma ug kalidad sa mga kasayuran nga gihuptan.

Ang kaayo ug kadaghanun sa kasayuran nasuta na sa ESSC nga usa sa mga suliran sa pagsugod pa lamang sa programa. Sa milabay nga mga katuigan ang ESSC nakamugna ug dako nga katiguman sa datos nga nagpakita sa mga suba ug ilang tubig-saluran sa nasudnon niyang hulagway. Aron maabagan ang kakulangon sa mga magamit nga datos kabahin sa tubig ug tubig-saluran, ang ESSC nagmugna ug pamaagi nga makaaghat sa mas luag pa nga pagpaambit sa mga mapuslanong datos mahitungod sa kinaiyahan.

Gamit ang tubig-saluran isip sumbanan sa hiyograpiya, ang ESSC naghatag sa mga kasayuran kabahin sa ekonomiya ug kinaiyahan apil na ang mga datos nga natigum mahitungod sa malahutayong pagdumala sa tubig ngadto sa usa ka katiguman sa mga nagkadaiyang sanga sa pagtulun-an aron pagpalalom, pagsuporta o pagpahibalo sa ubang mga hisgutanan. Ang mga batakang kasayuran o baseline data gikan sa National Watershed Database (NWD) sa ESSC.

Ang NWD nagpakita sa mga badlis sa utlanan sa mga tubig-saluran ug hulagway sa topograpiya sa nasud. Ang ikatulong ang-ang nagbaton ug mga hulagway sa mga ahensya nga naglihok sa nasud nga may kalabutan sa tubig ug ang ilang mga gimantalang mga polisiya. Ang katapusang bahin sa pagpatuman sa National Watershed Database naglantaw sa pagtingub ug pagsusi sa mga kasayuran o datos sulod sa tubig-saluran; sakup na ang mga kasayuran o datos kabahin sa kinaiyahan, katilingban ug ekonomiya. Ang pagsusi kabahin sa katilingbanong ekonomiya nag-apil sa sulundang paggamit sa yuta ug kapanguhaan uban ang pagsusi sa mga politikanhon ug ekonomikanhong kahan-ayan sa mga napiling tubig-saluran. Kini nga pagsusi nakatabang sa pagpanday sa mga plano sa pagdumala.

Sa Pilipinas, adunay kakulangon sa mga kasayuran bahin sa tubig ug tubig-saluran. Ang gidaghanon ug kalidad sa mga datos usa ka nakitang suliran nga may kalabutan ngadto sa pagkamapuslanon sa mga programa sa pagdumala. Aron madugangan kini, ang ESSC nagpalambo ug pamaagi nga nag-aghat ug pagpaambit ug mga kasayuran mahitungod sa kinaiyahan sa paagi nga magsakup sa kadaghanan. Ginamit ang tubig-suliran isip hiyograpikal nga sumbanan, ang mga natigum nga mga kasayuran ug impormasyon kabahin sa ekononomiya ug kinaiyahan nga nakakutay ngadto sa malahutayong pagdumala mahimo nang magamit sa mga katiguman gikan sa mga nagkadaiyang sanga sa pagtulun-an.

Ang mga natigum nga datos nagbaton sa batakang kasayuran bahin sa mga kapanguhaan nga makita sulod sa tubig-saluran sama ekonomikanhong kahimtang ug ang politikanhon ug kahimtang sa pangagamahanang pagdumala, nga naghimo ug usa ka malangkubon ug kasamtangang hulagway sa tubig-saluran. Ang mga kasayuran bahin sa populasyon, sulundan sa yuta ug gamit sa mga kapanguhaan, ang politikanhon ug ekonomikanhon nga pagbahin sa mga dapit sa saluran natingub uban sa mga datos mahitungod sa kinaiyahan.

Samtang ang mga katilingban ug lokal nga pangagamhanan naglihok, ang buluhaton sa tubig-saluran nabalhin ngadto sa mga kalihukan nga naninguha makasabot pag-ayo sa mga suliran ug hisgutanan sa dapit bahin sa kinaiyahan. Ang nahiusang mga datos gigamit dayon sa pagpalambo sa tukma nga mga plano sa pagdumala ug mga pamaagi sa pagpatuman uban ang mga katilingban ug lokal nga pangagamhanan.

• Pagtakda sa Utlanan sa Tubig-saluran

Nagpadayon ang paghapsay ug pag-digitize sa mga mahinungdanong hulagway sa topograpiya sa Luzon, Visayas ug Mindanao sama sa kabaybayunan, kahabugon sa mga lugar, mga badlis sa mga kabungturan, pagkasumpay-sumpay sa mga sapa, ug lanaw ginamit ang 1:50,000 nga sukod sa GIS pormat nga ESRI Arcview GIS 3.2.

Ang matag hut-ong sa tubig-saluran adunay mga mosunod nga kasayuran: a) ID sa tubig-saluran (gitakdang numero sa matag nasukod nga tubig-saluran), b) ngalan sa tubig-saluran, kung nahibaluan, c) perimeter, d) gidak-on sa yuta (sumala sa hektarya o km ) ug pagngalan sa klasi sa tubig-saluran sumala sa gidak-on sa iyang agianan sa tubig o drainage, i.e. dagko nga suba, dako, igo-igo ug gamay nga tubig-saluran.

• Mga Dapit diin adunay Pagdukiduki kabahin sa Tubig

Adunay pito ka pasiunang dapit sa pagdukiduki bahin sa tubig nga gipili ug ang mga spatial nga hut-ong sa matag dapit gilista sa ubos.

Dagkong Isla	Dapit sa may kalabutan sa Katubigan	Nahimo nga mga Hut-ong nga Digital ug Spatial
Luzon	Tubig-saluran sa Upper Chico	Topograpiya (Sumbanan nga Mapa)
Visayas	Tubig-saluran sa Carood         Tubig-saluran sa Maasin	Topograpiya (Sumbanan nga Mapa) Katanuman Kayutaan Kagamitan sa Yuta Kabangilig Pagkabanlas sa Yuta Kahabugos sa Tubig Ilalom sa Yuta Matang sa Yuta Hiyolohiya Klima Kahabugon Pagkasumpay-sumpay sa Tubig Klasi sa Yuta Kabagaon sa Populasyon Topograpiya (Sumbanan nga Mapa) Katanuman Kayutaan
Mindanao	Tubig-saluran sa Upper Pulangi Tubig-saluran sa Bubunawan Tubig-saluran sa Andanan Agusan Marsh	Topograpiya (Sumbangan nga Mapa) Topograpiya (Sumbangan nga Mapa) Topograpiya (Sumbangan nga Mapa) Topograpiya (Sumbangan nga Mapa)

• Natigum nga mga polisiya ug baruganan nga may kalabutan sa tubig

Kini adunay hulagway sa 29 ka mga buhatan nga may kalabutan sa tubig ug 167 ka namantala nga gipakanaug mga polisiya may kalabutan sa tubig.

Ang ESSC naggamit sa NWD aron mapauswag and pagdumala ug pagplano sa mga katilingban ug institutsyon diha sa ilang paglihok sa mga katilingban ug lokal nga pangagamhanan dinhi sa nasud.

• Mga lokal ug nasudnong pakighinabi
• Pagtakda sa mga utlanan sa barangay
• Mga paghisgut diha sa mga pudok-lihok o working groups ug konsiho sa tubig saluran
• Pakighinabi bahin sa tubig
• Pagpalambo ug mga plano sa pagdumala sa kapanguhaan
• Mga malangkubong plano sa paggamit sa yuta
• Pagsulat sa Pamalaud sa Kinaiyahan o Environment Code

(balik sa kinaibabawan)