Pamaagi
  • Community
    Based Resource
    Mapping

  • Pagplano sa Kultural
    nga Ginsakupan

  • Geoinformatics
  • Pagpalambo ug usa
    ka National Water-
    shed Database

  • Pagsusi sa pagbahin
    ug Pag-apod sa

    Tubig

  • Pagmapa sa
    Kawad-on

Pagmapa sa Kawad-on

Ang pagmapa sa kawad-on usa ka masusihong pamaagi aron pagsukod ug pagsabot sa lain-laing hulagway ug dagan sa kawad-on. Kini usa ka proseso nga nag-apil ug pagtigum sa mga kasayuran kabahin sa ekonomikanhon ug kinaiyanhong kahimtang usa usa ka dapit ug oagsusi alang sa spatial ug temporal nga pagtandi niining mga kasayuran.

Ang pagmapa sa kawad-on naghatag sa magbabalaud sa pagsabot sa dangatan sa kapit-os sa kinabuhi sa katawhan. Kini usab naghatag ug higayon aron mapalambo ang mga lakang alang sa pagpaubos ug pagpuno sa kawad-on nga nagtubag sa mga nakita ug tinuog nga panginahanglan sa katilingban.

Ang Human Development Index (HDI) ug ang Human Poverty Index (HPI) ug uban pang susama nga mga timailhan sa kawad-on nagpaila sa ekonomikanhon ug katilingbanong kalambuan. Ang Kahibalo kung unsa ang gipakita sa HDI ug HPI ug ang paagi nga kini gigamit naghatag ug sumbanan sa pagtandi ug pagsukod sa tawhanong kalambuan ug kapit-os sa panginahanglan sa usa ka katilingban. Ang kahibalo sa HDI/HPI sa usa ka dapit wala maghilabot o maglambo sa lawasnon of katilingbanong kahimtang nianang maong dapit apan naghatag kini ug hugot ng pagtagad sa mga kapanguhaan. Ang adunay positibong epekto sa HDI/HPI mao ang matiud-anon ug tukma nga pagplano, inubanan sa igong salapi nga igasto alang niini ug mabungahon pagpatanum sa proyekto.

Ang mga programa sa ESSC nga nagpunting sa pagpalambo sa mga pamaagi sa pagplano sa pangagamhanan o programa sa kapanguhaan dili nagpasabot nga nakaapekto usab sa pagpanarbaho sulod sa mga barangay o kaha nagpadugang sa kita sa sa mga pamilya, ug sa katapusan ang pagpalambo sa HDI o HPI nga marka. Ang mahimo sa mga kalihukan sa programa amo ang pag-ila ug pagpauswag sa mga elemento nga nagpalungtad o nagpadugang sa kalahutayan ug kasayon paggamit sa nga kapanguhaan ug nagtabang pagbarog sa katilingbanon, ug usahay, institsyunal nga kapital.

Ang pagmapa sa kawad-on nagpahigayon nga adunay epektibong pagpasabot sa mga pamaagi aron mapauswag ang tawhanong kahimtang. Nagtabang usab kini sa pagpadayag sa dili mabangbang nga barugan nga gikinahanglan adunay batakang mga serbisyo nga makita dili sulod sa katilingabn bag-o kini mahimong “mapalambo.”

Pagpauswag sa Lihok pinaagi sa pagdugang sa HDI/HPI

Diha sa pagsabot sa mga timailhan sa kalambuan, mahinungdanon nga mahibaluan kung giunsa sa mga nagkadaiyang elemento (edukasyon, kahimsog sa panglawas, kasayon pagdawat sa mga batakang serbisyo, gidak-on sa kita) sa paghilambigit sa usag\ usa ug dili lamang kung giunsa pagdugang kanila. Ang HDI/HPI naghatag sa bilihong kasayuran bisan pa kung kulang ang mga datos.

Ang HDI/HPI gigamit isip sa sumbanan sa mga kasayuran ug nahimo karon nga himan sa pagtandi sa ubang mga natigum nga kasayuran. Tungod kay adunay pagsabot sa mga elemento sulod sa HDI/HPI, mahimo na makutlo ang usa ka "hunaghap" (hunahuna nga panaghap) kabahin sa gidak-on sa kawd-on o kaha ang timailhan sa kalambuan. Mahinungdanon kini diha sa paglihok uban sa katilingban ilabi na sa mga barangay tungod kay kini nga mga sukdanan/kasayuran makuha lamang sa mga munisipyo ug probinsya.

Ang HDI/HPI nagpakita usab sa batakang kasayuran diha sa pagtan-aw sa mga pamaagi sa pagdumala sa kapanguhaan sa katubigan o kaha sa paghimo sa mga pagsubli ug susi sa mga pagdumala sa kapanguhaan sa mga probinsya ug rehiyon. Sa paghimo ug plano alang sa mga tubig-saluran ug probinsya/usa ka dapit, and mga elemento sa HDI/HPI nga nahilambigit sa usag'usa gihiusa uban sa lain pang mga hisgutanan mahitungod sa pagpauswag sa kinaiyahan, katilingban ug ekonomiya.

Naghatag usab kini ug batakang kasayuran kung adunay mga ipahigyong pakighinabi. Ang higpit nga paggamit sa HDI/HPI diha sa mga paghisgut-hisgut sa munisipyo ug probinsya mahimo kung iabay kinisa mga kalihukan o proyekto sa pangagamhanan nga nagtubag sa mga panginahanglan nga may kalabutan sa mga hisgutanan bahin sa HDI/HPI. Kini naghimo sa proseso nga dayag, adunay tulubagon, ug nagtampo sa tanan ug nagtabang aron nga ang mga paghisgut nakapunting lamang sa usa ka hisgutanan.

Pagtulun-an

Kahinungdan sa mga datos o kasayuran mahitungod sa barangay

  • Ang talaan mapauswag kung ang mga mosunod nga lang mahimo:
    • Malugwayon nga programa sa pagpakaon sa mga bata nga ubos sa lima (5) ka tuig
    • Programa alang sa pagpalambo sa mga dagkong kagamitan alang sa tubig ug kalimpyo
    • Pagpauswag sa kasayon sa pagsulod-gawas sa kabaryuhan pinaagi sa paghimo ug mga dalan ug tulay
  • Mahinungdanon ang pagdumala ug pagsusi sa mga datos o kasayuran:
    • Aron masabtan giunsa pagkahilambigit sa mga elemento ngadto sa usag'usa
    • Aron masuta ang kahilambigitan sa kinaiyahan ug kawad-on
    • Aron mailhan ang mga wala magsumpay nga hinungdan nga makita sa mga pagsusi sa pangagamhanan mahitungod sa kawad-on
    • Aron makapangita ug mga nagkadaiyang pamaagi sa pagplano sa kalambuan nga gihimo sa mga katilingban ug lokal nga pangagamhanan
    • Aron makapangita ug pamaagi sa pagbalhin sa hulagway sa kasayuran o datos aron mahimong sayon gamiton sa mga kaabag nga organisasyon alang sa ilang mga katuyuan
  • Ang kagamitan sa pagmapa sa kawad-on ngadto sa:
    • Pagmapa sa mga kahuyang
    • Pagmapa sa Panagbangi


(balik sa kinaibabawan)








CEIE is hosted and managed by
Environmental Science for Social Change
Ceie is a consortium initiative of
University of Stirling
Gruppo Conedis
Environmental Science for Social Change