Mga Dapit
  • Bohol
  • Agusan
  • Besao
  • Bendum
  • Cornwall
  • Langhe

      • Katilingbanong
        Kahimtang

      • Hulagway sa
        Palibot

      • Kulturanhong
        Kabili
n
      • Katawhang
        Lumulupyo

      • Katungdanan sa
        Pangagamhanan

      • Mga Kabalaka ug
        Tubag sa
        Katilingban


Mga Kabalaka ug Tubag sa Katilingban


Kung ang yuta ilalom sa mga hazelnut limpyo, buot ipasabot gigamitan kini ug kemikal aron pagpatay sa sagbot ug tungod niini ang uhong dili makatubo. Ang tanuman naa sa bakilid nga dapit aron moagas panaug ang tubig tungod kay dili maayo ang tubo sa hazelnut kung kini kanunay basa. Ang sobra nga kemikal maapil ug agas sa tubig ngadto sa mga kakahuyan ug busa dili usab makatubo ang uhong niining mga dapita.
Nagkanihit nga Makuha nga Truffle o Uhong

Ang makuha nga uhong nagkanihit matag tuig. Aduany tulo ka hinungdan niini.

       1. Makadaut nga pamaagi sa pagpanguha
       2. Kemikal aron paglimpyo sa sagbot nga gigamit ilalom sa kahoy sa hazelnut
       3. Pagputol sa mga kahoy diin ang uhong nagtubog ug nagsimilya. Ang pagkunhod niini adugangan tungod sa pagbag-o sa klima tungod ka yang gidak-on ug kalidad sa uhong nagsalig sa ulan sa panahon sa ting-init.

Daghan sa mga batan-on ug kulang sa kasinatian nga mga tawo nga manguha ug uhong, dili maghinay sa pag-ibot sa uhong gikan sa gamut sa kahoy ug busa maglisud na kini pagsanay diha sa maong dapit.

Gipanghinautan nga ang lihok sa daghang mga mag-uuma nga dili mogamit ug kemikal, makatabang sa pagtubo sa uhong ilalom sa mga hazelnuts ug uban pang kahoy tungod kay ang yuta dili mabutangan ug kemikal nga maanod sa tubig ug sa mga nabanlas nga yuta gikan sa bukid sa panahon sa bagyo.



Ang ACNA, ang pabrika nga nagdaut sa Suba sa Bormida tungod sa polusyon



 


Bormida, ang Walog sa Kamatayon

Ang mga uluhang tubig sa suba sa Bormida anaa sa kabukiran sa Monastero ug Bistagno, ug moagi kini sa Alta Langa pakanaug ngadto sa kapatagan sa Alessandria ug mosulod dayon sa suba sa PO nga nahimutang 150 ka kilometros sa unahan.

Subo nga nahinganlan kini ug walog sa kamatayon tungod kay sulod sa sobra sa usa ka gatus ka tuig, ang iyang katubigan puno sa polusyon gikan sa pabrika (ACNA) nga nahimutang sa ibabaw nga dapit, bag-o kini moabot sa Alta Langa. Ang pabrika dugay na natukod, balik pa sa tuig 1882, ug pag-abot sa 1909 ang tubig ilalom sa yuta nabutangan na sa kemikal nga gitawag ug phenols. Sa tuig 1912, nahimo kini nga nasudnong kompanya ug nagsugod paghimo sa mga tina, nga nagdugang sa polusyon sa tubig. Ang agianan sa tubig sa Cortemilia gisiraduhan.

Sukad niadtong panahuna, walay bisan unsa nga mabuhi sulod niini ug gitaho nga dili na makahatag ug kinabuhi; ug ang kalubog sa tubig sama ug kolor sa tsokolate. Ang mga patubig dili na magamit sa mga mag-uuma ug ang mga bintana sa tunghaan ilang isirado tungod sa kakusog sa baho. Adunay 5,000 ka trabahante sa uma ang napugos pagbiya sa dapit ug daghan hayup ang kanunay mamatay. Ang Suba sa Bormida nga kanhi usa sa mga suba nga daghan isda, karon wala na. Ang pagpanghimo ug bino nahunong, ug sa Saliceto lang, ang nahimo nga bino matag tuig mikabat ug 300,000 ka litro. Daghan sa katawhan ang namatay sa kanser.

Niadtong tuig 1987, ang kalihukan nga Clean Bormida natukod aron pagsumpo sa polusyon ug ibalik ang kalimpyo sa tubig. Pag-abot sa 1988, pagkahuman sa daghang ginagmay nga protesta, ang katawhan gihatagan ug suporta sa rehiyon sa Piedmont ug kapin sa 8,000 ka mga tawo ang nagprotesta aron ipasirado ang kompanya. Pagkahuman ug kakita sa Dioxins sa tubig, ug dugang pagprotesta ug daghang pagsusi sa parliamento, ang pabrika gisiraduhan niadtong tuig 1999.



Ang mga gibiyaan nga balay nangadaut ug dako ang gasto sa pagtul-id niini. Ang MC naghatag ug hinabang sa salapi aron pagbalik ug tukod sa mga karaang katukuran.
Pagbiya sa Yuta – Agri-turismo ug Bio Langa

Ang mas lokal nga tubag mao ang pag-atubang sa problema sa pagbiya sa yuta. Ang pagpanguma sa Uzzone dili kaayo mapuslanon. Ang mga mag-uuma dili makabaligya sa ilang bino tungod kay kini wala marehistro, ug ang Bormida nabutangan sa kemikal nga hilo sa miaging usa ka gatus ka tuig sa dihang ang dapit giproseso ug busa wala sila makakuha sa ilang klasipikasyon sa DOC. Ang mapuslanon lamang nga panginabuhian mao ang keso gikan sa mga kanding ug hazel nuts. Nagpasabot nga kung magpabilin ang katawhan sa Uzzone kinahanglan aduna silay ubang kalihukan sa panginabuhian.

Tungod kay limitado ang trabaho sa dapit, daghan sa mga batan-on ang mibiya aron pagpangita ug trabaho sa silingan nga mga siyudad, sama sa Alba. Ang nabilin nga magtikad sa yuta mao ang mga tigulang.

"ang hulagway sa palibot nagsulti kanako kung kinsa ang nagdaut o kaha namatay sa dapit, ang mga hinagdan nga uma nga kanhi maayo ang pagkaatiman, hinay-hinay nga nadaut ug unya biyaan na sa hingpit”


Aron mapauswag ang kita sa uma daghan ang mibalhin ngadto sa agri-turismo diin ilang paabangan ang mga lawak sa ilang uma ngadto sa mga bisita ug magkuha sa mga pagkaon gikan sa ilang dapit alang sa mga kan-anan.


“Kung ikaw mag-uuma nagpasabot nga ikaw nagpuyo subay sa dagan sa kinaiyahan – mas hinay ang kinabuhi, ug daghan panahon sa pag-inusara aron maghinuktok. Ang tinuod nga mag-uma nag-amping sa yuta, tungod kay ang yuta kabahin sa ilang kaugalingon.”


Ang ibabaw nga hinagdang uma gibiyaan na ug kini mibalik pagtubo ngadto sa lasang.
BIO LANGA

Ang ubang mga mag-uuma sa dapit gihugpong ni Francesco Biscia aron magtukod ug kooperatiba, ang Bio Langa, nga nagsiguro sa kinaiyanhong produksyon. Tulo ang katuyuan sa organisasyon:

      • Gipaila-ila niini ang abot gikan sa Langa, ug gilain pa gikan sa mga produkto sa merkado aron masiguro ang kalidad sa produkto sa dapit, labaw pa sa pamaagi sa rehiyon aron sa pagpanalipud sa ilang abot
      • Nagtabang kini sa mga mag-uuma sa dapit aron mapunuan ang kakulangon sa mga magtrabaho tungod kay nagtinabangay ang mga sakup sa kooperatiba, bisan dili sila mga silingan.
      • Mas dako ang kita sa uma tungod kay ang abot adunay maayo nga presyo. Ug busa kini nakaaghat sa mga batan-on aron pagbalik sa yuta.

Ang pag-uma subay sa kinaiyahan mas maayo alang sa yuta ug sa mga suba ug kini usab makapadasig sa turismo





(balik sa kinaibabawan)

Katilingbanong Kahimtang • Hulagway sa Palibot • Kulturanhong Kabilin • Katawhang Lumulupyo • Katungdanan sa Pangagamhanan • Mga Kabalaka ug Tubag sa Katilingban








CEIE is hosted and managed by
Environmental Science for Social Change
Ceie is a consortium initiative of
University of Stirling
Gruppo Conedis
Environmental Science for Social Change