Ang Mayo ang bulan diin nindot ug malinawon ang klima sa Bohol. Mao usab kini ang panahon sa tuig diin halos tanan nga lungsod magsaulog sa ilang pista (pagsaulog sa pista sa santos nga patron sa ilang dapit).
Ang mga Bol-anon naghatag ug dakong bili sa ilang pista nga usahay ang ubang mga tawo mangutang aron makahimo ug dakong pagsaulog sa pista. Ang mga Bol-anon maabi-abihon ug manggihinatagon sa mga langyaw; dako ilang garbo sa pagpaambit sa ilang pagkaon ug kultura. Kung kulang ang pagkaon alang sa mga miabot nga bisita, ang tagbalay moantus ug kaon sa bulad ug bulanghuy aron lamang madalit sa bisita ang humay ug utan o kaha karne. Si Sikatuna, usa ka Bol-anon nga mitindug sa usa ka kasabutan sa paghinigalaay uban sa mga Katsila, naghulagway sa pagkamaabi-abihon sa mga Bol-anon ngadto sa mga langyaw.

Sa kinatibuk-an, ang mga Bol-anon nadungog nga matumanon sa balaud ug mapaubsanon. Apan labaw pa sa kadaghanan sa mga Pilipino, sila naghatag ug dakong bili sa higayon nga makapanag-iya sa yuta, ug bisan daghan na ang nagbalhin didto sa Mindanaw tungod niini nga higayon sulod sa mga kautigan, ang ilang kulturanhon nga pag-ila sa kaugalingon isip Bol-anon nagpabilin. Ubay-ubay nga mga kaliwatan ang mahimong mahimugso gawas sa isla sa Bohol apan nagsiguro gayud sila sa pagpauli ngadto sa lungsod sa ilang kaliwat sa panahon sa mga pista.

Usa pa ka timailhan sa Bohol mao ang paggamit sa letra nga “J” diha sa ilang pinulungang Bisaya. Alang sa mga Bol-anon, ang tono ug paglitok ug ang paggamit sa “J” diha sa ilang pinulungan usa ka timailhan nga sila lamang ang nagbaton.

Ang mga Bol-anon relihiyoso. Sa wala pa makaabot ang mga Katsila niadtong 1500s, ang mga Bol-anon nag-ampo sa mga isipiritu ug nagtoo nga adunay ispiritu sa kinaiyahan. Naghalad sila ug nagsakripisyo ngadto sa mga diwata o anito (dios) aron malikay sa mga katalagman o sakit. Ang mga sakit gituohan nga tinuyuan sa mga dios ug maayo ka lamang kung adunay halad. Kining mga dios maghatag ug kasakit ngadto sa mga tawo nga magpasakit sa uban. Nagtuo usab sila nga ang tawo kinahanglan magpakita ug kaayo ngadto sa uban aron takus nga makadawat niini pagbalik – mahimong mao kini ang hinungdan sa ilang pagkamanggihinatagon. Ang kinadak-ang relihiyon karon mao ang Katoliko.


(balik sa kinaibabawan)